Ostatnia aktualizacja: 29 września 2026 · Stan prawny sprawdzony w skonsolidowanym tekście AI Act (po zmianach z rozporządzenia 2026/1744) i w ustawie Dz.U. 2026 poz. 1003
AI Act przewiduje trzy progi kar: do 35 mln euro lub 7% światowego obrotu za zakazane praktyki AI, do 15 mln euro lub 3% za większość pozostałych naruszeń i do 7,5 mln euro lub 1% za wprowadzenie organów w błąd. Duże firmy płacą wyższą z dwóch kwot, a MŚP i start-upy niższą. W Polsce kary nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), a jej procedury karne ruszają 28 października 2026. Do 29 września 2026 nikt nie dostał jeszcze kary z AI Act.
Kwoty 35, 15 i 7,5 mln euro powtarza każdy tekst o AI Act. Zanim usiedliśmy do pisania, porównaliśmy dziewięć najwyżej pozycjonowanych polskich artykułów o karach, pytanie po pytaniu. Żaden nie przeliczył kary dla konkretnej firmy, żaden nie odpowiedział, czy członek zarządu odpowiada osobiście, i żaden nie napisał wprost, że żadnej kary jeszcze nie nałożono. Tylko dwa rzetelnie opisują polską ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która wprowadza ulgi i procedurę odwoławczą. Ten przewodnik uzupełnia te braki. Szerszy obraz regulacji znajdziesz w tekście AI Act w Polsce 2026.
Jakie kary przewiduje AI Act?
Artykuł 99 określa trzy maksymalne pułapy. Każdy ma kwotę w euro i procent całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego.
| Próg | Za co | Kara maksymalna | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 1 — zakazane praktyki | Zakazy z art. 5: manipulacja i wykorzystywanie słabości, scoring społeczny, nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków twarzy, rozpoznawanie emocji w pracy i szkole, część kategoryzacji biometrycznej, zdalna identyfikacja biometryczna w czasie rzeczywistym. Od 2 grudnia 2026 także AI generująca intymne treści bez zgody oraz materiały CSAM. | 35 mln € lub 7% | art. 99 ust. 3 |
| 2 — obowiązki operatorów | Obowiązki dostawców (art. 16), upoważnionych przedstawicieli (22), importerów (23), dystrybutorów (24), podmiotów stosujących (26), jednostek notyfikowanych, obowiązki w łańcuchu wartości (art. 25) oraz przejrzystość z art. 50 | 15 mln € lub 3% | art. 99 ust. 4 |
| 3 — wprowadzenie w błąd | Nieprawdziwe, niekompletne lub wprowadzające w błąd informacje przekazane organom lub jednostkom notyfikowanym | 7,5 mln € lub 1% | art. 99 ust. 5 |
| Dostawcy modeli GPAI | Naruszenia dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia; karę nakłada Komisja Europejska | 15 mln € lub 3% | art. 101 |
| Instytucje UE | Instytucje i agencje UE; karę nakłada Europejski Inspektor Ochrony Danych | 1,5 mln € / 750 tys. € | art. 100 |
Procent liczy się od obrotu światowego, a nie od sprzedaży w UE czy od przychodu z produktu, którego dotyczy naruszenie. AI Act posługuje się unijnym pojęciem „przedsiębiorstwa”, które w prawie konkurencji zwykle oznacza całą grupę kapitałową, a nie pojedynczą spółkę.
Wyższa czy niższa kwota? Zasada dla MŚP i small mid-caps
- Duże firmy płacą wyższą z dwóch kwot. Przy dużym obrocie decyduje procent.
- MŚP i start-upy płacą niższą z dwóch kwot we wszystkich trzech progach (art. 99 ust. 6).
- Small mid-caps (od 27 lipca 2026, Digital Omnibus) płacą niższą kwotę, ale tylko w progach 2 i 3 (art. 99 ust. 6a). Za zakazane praktyki odpowiadają jak duże firmy. Small mid-cap to firma, która nie jest MŚP, zatrudnia mniej niż 750 osób i ma obrót do 150 mln € albo sumę bilansową do 129 mln € (zalecenie Komisji (UE) 2025/1099).
Ile może wynieść kara? Przykłady w złotych
Poniżej są maksymalne kary z art. 99 dla czterech przykładowych firm. Polska ustawa każe przeliczać kwoty w euro po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku. Dla czytelności przyjmujemy przykładowy kurs 4,25 zł/€. To założenie do ilustracji, a nie urzędowy kurs.
| Firma (obrót światowy) | Zakazana praktyka | Większość obowiązków | Wprowadzenie w błąd |
|---|---|---|---|
| Grupa, 2 mld € (ok. 8,5 mld zł), wyższa kwota | 7% = 140 mln € ≈ 595 mln zł | 3% = 60 mln € ≈ 255 mln zł | 1% = 20 mln € ≈ 85 mln zł |
| Duża firma, 300 mln € (powyżej progu small mid-cap), wyższa kwota | 35 mln € ≈ 149 mln zł (7% dałoby mniej) | 15 mln € ≈ 64 mln zł | 7,5 mln € ≈ 32 mln zł |
| Small mid-cap, 100 mln €, 500 osób | 35 mln € ≈ 149 mln zł (bez ulgi) | niższa: 3% = 3 mln € ≈ 12,8 mln zł | niższa: 1% = 1 mln € ≈ 4,3 mln zł |
| MŚP, 20 mln € (ok. 85 mln zł) | niższa: 7% = 1,4 mln € ≈ 6 mln zł | niższa: 3% = 600 tys. € ≈ 2,6 mln zł | niższa: 1% = 200 tys. € ≈ 850 tys. zł |
Dwa wnioski. Średnia firma, która nie jest MŚP, trafia na sztywny pułap w euro: przy obrocie 300 mln € za zakazaną praktykę grozi jej pełne 35 mln €, choć 7% obrotu to tylko 21 mln €. Z kolei Omnibus mocno obniżył ryzyko small mid-caps. Dla firmy z obrotem 100 mln € maksymalna kara za zwykłe naruszenie spadła z 15 mln € do 3 mln €.
Czy ktoś dostał już karę z AI Act?
Nie. Do 29 września 2026 ani Komisja Europejska, ani żaden krajowy organ nie opublikował kary z AI Act. Strona Komisji o egzekwowaniu przepisów (aktualizacja z 24 sierpnia 2026) nie wymienia żadnej. Uprawnienia Komisji wobec dostawców modeli GPAI obowiązują dopiero od 2 sierpnia 2026, a polska KRiBSI może prowadzić postępowania w sprawie kar dopiero od 28 października 2026.
Uwaga na wymyślone kary. W sieci krążą opisy kar z AI Act w wysokości „47 mln €” czy „85 mln € w marcu 2026”. Nie podają nazwy firmy ani decyzji organu i nie znaleźliśmy ich w żadnym oficjalnym źródle. Zanim powtórzysz taką informację, sprawdź, czy istnieje decyzja.
Kto nakłada kary z AI Act w Polsce?
Polska wdrożyła AI Act ustawą z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Ustawa weszła w życie 11 sierpnia 2026. Przepisy o kontrolach, postępowaniach, układach, karach i przepisy karne stosuje się jednak dopiero od 28 października 2026.
- Organ: Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), organ kolegialny. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu na 5 lat, a w składzie zasiadają m.in. przedstawiciele UOKiK, UKE, KNF i KRRiT.
- Wysokość kar: KRiBSI nakłada kary decyzją „w przypadkach, wysokości i na warunkach określonych w rozdziale XII” AI Act (art. 104 ust. 1). Polska nie ustaliła własnych kwot, więc obowiązują unijne pułapy.
- Kurs: kwoty w euro przelicza się po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku.
- Termin zapłaty: 30 dni od uprawomocnienia się decyzji. Pieniądze trafiają do budżetu państwa.
- Brak danych o obrocie: organ może oszacować podstawę wymiaru kary (art. 105).
Na poziomie UE działają dwa dodatkowe organy. Komisja Europejska (Urząd ds. AI) karze dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (art. 101), a Europejski Inspektor Ochrony Danych karze instytucje UE (art. 100).
Jak obniżyć karę w Polsce? Ulgi z ustawy
Tego nie znajdziesz w większości tekstów o karach, a to najważniejsza praktyczna różnica między AI Act a jego polskim wdrożeniem:
| Mechanizm | Obniżka kary | Warunek |
|---|---|---|
| Wykonanie ostrzeżenia KRiBSI | 10–50% | Firma wykona zalecenia z ostrzeżenia w ciągu 3 miesięcy (art. 107) |
| Układ z organem | 20–70% | Zawarcie układu w toku postępowania; w szczególnym przypadku z art. 84 ust. 1 widełki to 30–90% |
| Okoliczności z art. 99 ust. 7 AI Act | zależnie od sprawy | Współpraca, samodzielne zgłoszenie, działania naprawcze, stopień winy |
Organ musi uzasadnić karę, odnosząc się do okoliczności z art. 99 ust. 7 AI Act. Są wśród nich: charakter, waga i czas trwania naruszenia; liczba poszkodowanych i rozmiar szkody; wcześniejsze kary za ten sam czyn na podstawie innych przepisów; wielkość firmy; współpraca z organem; stopień odpowiedzialności przy uwzględnieniu wdrożonych środków; sposób, w jaki organ dowiedział się o naruszeniu (w tym samodzielne zgłoszenie); umyślność lub nieumyślność; działania ograniczające szkodę.
Co to znaczy w praktyce: najtańszą ochroną przed wysoką karą jest dokumentacja. Firma, która ma opisany proces zarządzania ryzykiem, sama zgłosi problem i szybko go naprawi, zyskuje na czterech z dziesięciu czynników i może skorzystać z polskich ulg. Jak taki proces zbudować, pokazujemy w tekście o zarządzaniu ryzykiem AI (NIST, ISO 42001, AI Act).
Czy od kary można się odwołać?
Tak. AI Act wymaga, żeby uprawnienia organów podlegały gwarancjom proceduralnym, „w tym skutecznym środkom ochrony prawnej i rzetelnemu postępowaniu”. W Polsce od decyzji KRiBSI przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów, wnoszone za pośrednictwem KRiBSI (art. 109 ustawy). Kary nałożone przez Komisję Europejską na dostawców modeli GPAI zaskarża się do sądów UE.
Od kiedy obowiązują kary? Najważniejsze daty
| Data | Co się zmienia |
|---|---|
| 2 lutego 2025 | Obowiązują zakazane praktyki (art. 5) i obowiązek kompetencji w zakresie AI (art. 4) |
| 2 sierpnia 2025 | Rozdział o karach, obowiązki GPAI i przepisy o nadzorze |
| 27 lipca 2026 | Wchodzi w życie Digital Omnibus (rozporządzenie 2026/1744) |
| 2 sierpnia 2026 | Komisja może karać dostawców GPAI (art. 101); obowiązuje przejrzystość z art. 50 |
| 11 sierpnia 2026 | Wchodzi w życie polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji |
| 28 października 2026 | W Polsce ruszają kontrole, postępowania i kary KRiBSI |
| 2 grudnia 2026 | Nowe zakazy (AI generująca intymne treści bez zgody, CSAM); koniec okresu przejściowego na oznaczanie treści AI (art. 50 ust. 2) dla systemów wprowadzonych przed 2 sierpnia 2026 |
| 2 grudnia 2027 | Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III (przesunięte z 2026) |
| 2 sierpnia 2028 | Obowiązki dla AI w produktach regulowanych (załącznik I) |
Czy firma, która tylko używa AI, może dostać karę?
Tak. Firma, która zawodowo używa cudzego systemu AI, to w języku AI Act „podmiot stosujący”. Naruszenie obowiązków z art. 26, na przykład korzystanie z systemu wysokiego ryzyka niezgodnie z instrukcją, brak nadzoru człowieka czy brak przechowywania logów, mieści się w progu 15 mln € / 3%. Ten sam próg obejmuje obowiązki przejrzystości z art. 50, np. oznaczanie deepfake’ów i tekstów generowanych przez AI publikowanych w celu informowania opinii publicznej. Użytek czysto prywatny jest poza zakresem AI Act.
Kara z RODO i z AI Act za to samo?
To możliwe. System AI, który przetwarza dane osobowe, może jednym zdarzeniem naruszyć oba akty. Przykład: narzędzie rekrutacyjne profiluje kandydatów bez podstawy prawnej, a firma nie zapewnia nadzoru człowieka. Pułapy AI Act są wyższe: 35 mln € / 7% wobec 20 mln € / 4% w RODO. AI Act nie zakazuje podwójnej kary, ale łagodzi jej skutki: organ musi wziąć pod uwagę kary już nałożone za ten sam czyn na podstawie innych przepisów (art. 99 ust. 7 lit. c). Druga kara powinna więc być niższa, a nie zniknąć.
Czy członek zarządu odpowiada osobiście?
Nie na podstawie samego AI Act. Kary z art. 99 dotyczą „operatorów”, czyli firmy działającej jako dostawca, podmiot stosujący, importer lub dystrybutor. Rozporządzenie nie przewiduje osobistych kar dla członków zarządu ani pracowników. Są jednak dwa zastrzeżenia:
- Osoba prowadząca jednoosobową działalność, która zawodowo używa AI, sama jest operatorem.
- Polska ustawa zawiera osobny rozdział przepisów karnych, a nadal obowiązują przepisy kodeksu spółek handlowych o odpowiedzialności członków zarządu. Samo rozporządzenie nie rozstrzyga tej kwestii. Warto to omówić z prawnikiem.
Jakie są sankcje poza karą pieniężną?
Dla wielu firm większym ryzykiem niż kara jest utrata produktu. W procedurze nadzoru rynku (art. 79) organ może nakazać dostosowanie systemu do przepisów, wycofanie go z rynku albo odzyskanie od użytkowników. Jeśli firma tego nie zrobi, organ sam ograniczy lub zakaże udostępniania systemu. Wobec modeli GPAI Komisja może zażądać środków ograniczających ryzyko, ograniczyć dostęp albo nakazać wycofanie modelu (art. 93). Przepisy dopuszczają też ostrzeżenia i środki niepieniężne.
Czy jest kara za brak szkoleń z AI (AI literacy)?
Nie ma osobnej. Art. 4 wymaga od dostawców i podmiotów stosujących zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI i obowiązuje od 2 lutego 2025. Nie ma go jednak wśród przepisów wymienionych w progach kar z art. 99. Brak szkoleń może natomiast zaszkodzić przy wymierzaniu kary za inne naruszenie, bo wpływa na ocenę „stopnia odpowiedzialności” firmy.
Czy kary dotyczą firm spoza UE?
Tak. AI Act patrzy na rynek, a nie na siedzibę. Firma z USA, która oferuje system AI w UE albo której system daje wyniki wykorzystywane w UE, podlega karom liczonym od światowego obrotu. Dostawcy spoza UE muszą wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela w Unii, a jego obowiązki także mieszczą się w progu 15 mln € / 3%.
Co firma w Polsce powinna zrobić przed 28 października?
- Sprawdź zakazane praktyki, w tym nowe zakazy od 2 grudnia 2026. To najwyższe kary i nie ma w nich ulgi dla small mid-caps.
- Ustal wielkość firmy (MŚP, small mid-cap, duża). Od tego zależy, czy grozi Ci kilkaset tysięcy, czy kilkadziesiąt milionów euro.
- Wdróż przejrzystość z art. 50: informacja o chatbocie i oznaczanie deepfake’ów obowiązują od 2 sierpnia 2026.
- Zbuduj dokumentację, która pozwoli skorzystać z ulg: rejestr systemów AI, ocenę ryzyka, procedurę zgłaszania incydentów.
- Połącz AI Act z RODO, bo jeden incydent może oznaczać dwa postępowania.
Czytasz po angielsku? Pełna wersja dla międzynarodowego czytelnika: EU AI Act fines explained.
FAQ
Jaka jest najwyższa kara z AI Act?
35 mln euro lub 7% całkowitego rocznego światowego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Dotyczy zakazanych praktyk z art. 5. MŚP i start-upy płacą niższą z tych kwot.
Kto nakłada kary z AI Act w Polsce?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) na podstawie ustawy z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Przepisy o karach stosuje się od 28 października 2026.
Czy ktoś dostał już karę z AI Act?
Nie. Do 29 września 2026 nie opublikowano żadnej kary z AI Act, ani na poziomie UE, ani w państwach członkowskich. Informacje o konkretnych wielomilionowych karach krążące w sieci nie mają pokrycia w decyzjach organów.
Ile wynosi kara z AI Act dla małej firmy?
MŚP płaci niższą z dwóch kwot. Przy obrocie 20 mln euro maksymalna kara to 1,4 mln euro za zakazaną praktykę, 600 tys. euro za większość naruszeń i 200 tys. euro za wprowadzenie organu w błąd.
Czy karę z AI Act można obniżyć?
Tak. Polska ustawa pozwala obniżyć karę o 10–50%, jeśli firma wykona zalecenia z ostrzeżenia KRiBSI w ciągu 3 miesięcy, oraz o 20–70% w drodze układu z organem. Wysokość kary zależy też od współpracy, samodzielnego zgłoszenia i działań naprawczych.
Gdzie odwołać się od kary KRiBSI?
Do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów, za pośrednictwem KRiBSI.
Czy za to samo można dostać karę z RODO i z AI Act?
Tak, to dwa odrębne reżimy. AI Act nakazuje jednak uwzględnić kary nałożone za ten sam czyn na podstawie innych przepisów, więc druga kara powinna być niższa.
Źródła i metodologia
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003 — ISAP (Sejm).
- Sejm RP — przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 2443.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), wersja skonsolidowana z 27 lipca 2026 — EUR-Lex.
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) — Dziennik Urzędowy UE.
- AI Act, art. 99 — kary (tekst po zmianach z Omnibusa).
- AI Act, art. 101 — kary dla dostawców modeli GPAI.
- Komisja Europejska — egzekwowanie AI Act (aktualizacja 24 sierpnia 2026).
- Rada UE — ostateczna zgoda na Digital Omnibus on AI (29 czerwca 2026).
Metoda: 29 września 2026 porównaliśmy dziewięć najwyżej pozycjonowanych polskich artykułów o karach z AI Act. Każdą z 24 kwestii sprawdził lokalny model rerankingowy, a kandydujące odpowiedzi zweryfikował model językowy. Przeliczenia na złote to ilustracja przy przykładowym kursie 4,25 zł/€, a nie prognoza realnych kar. Tekst nie jest poradą prawną.
